Relacja z wernisażu wystawy "COVID-19 vs. Ludzie"

21 maja odbył się na uniwersytecie swps we wrocławiu pierwszy wirtualny wernisaż galerii grafiki pt. "covid-19 vs. ludzie". Prezentowane Prace dające możliwość swobodnej wypowiedzi projektowej poruszają różne aspekty sytuacji epidemicznej: wskazują na jej społeczno-gospodarczą istotność, dodają otuchy w tym trudnym czasie, pokazują bezradność czy nawołują do nowych społecznych norm i zachowań. Po wirtualnej wystawie oprowadzili nas wykładowcy z Katedry Grafiki: dr Mariusz Wszołek, prof. Michał Jakubowicz oraz dr Krzysztof Moszczyński.

rozmowa z kuratorem wystawy drem Mariuszem Wszołkiem
rozmawia: Renata Kosiaty


Pandemia koronawirusa dotyczy ludzi na całym świecie. Do kogo skierowany był konkurs na wystawę LUDZIE vs COVID-19?

Po pierwsze chciałbym zaznaczyć, że to nie jest konkurs, bo te z reguły są organizowane z intencją przyznawania nagród i pewnego splendoru z nim związanego. Nasza akcja ma charakter otwartego wyzwania projektowego, które skierowane jest do wszystkich osób — bez względu na wiek, doświadczenie i kierunek studiów — które czują potrzebę aktywnego uczestnictwa w postaci posteru społecznie zaangażowanego. 


W jaki sposób projektanci powinni reagować na tematy związane z codziennymi, nieoczekiwanymi wydarzeniami, które całkowicie zmieniają bieg naszej codzienności?

W sposób zaangażowany, pamiętając o tym, że projektowanie to rozwiązywanie problemów na drodze ich diagnozy i dostarczanie rozwiązań możliwie prostych w użyciu. Zaangażowane projektowanie to przede wszystkim umiejętne zarządzanie, moderowanie i animowanie zmianą społeczną, pamiętając o podstawowym wskaźniku: człowiek i środowisko naturalne. Ważna w tym kontekście jest postawa kreatywna, czyli pewna postawa, która charakteryzuje się ciągłą otwartością i gotowością działań w nieprzewidywalnym środowisku. Projektowanie to nie jest zawód, który wykonuje się od 08-16, to inny sposób postrzegania rzeczywistości — nierzadko w kategoriach okazji do projektowania i zarządzania komunikacją w celu zmiany. 


Kryzys ekologiczny, pogłębiające się nierówności społeczne, pandemia - jak projektować ze świadomością, że skończyły nam się nieskończone zasoby, a my nie mamy infrastruktury pozwalającej na życie w zamknięciu długoterminowo?

Projektować trzeba ze świadomością, że rezultat projektowania nie jest widoczny z dnia na dzień — zmiana społeczna to z reguły długofalowe działania, które mają na celu uwrażliwienie, uświadomienie; nierzadko wyrywanie odbiorców ze strefy komfortu. Zaangażowane projektowanie ma irytować, przeszkadzać, zwracać uwagę, ale główna robota jest zawsze po stronie końcowego użytkownika. Wydaje się, że naszą jedyną szansą jest design — ale nie ten rozumiany jako ładne i krzykliwe produkty, ale ten, który można sprowadzić do konstatacji: projektowanie dla ludzi, projektowanie z ludźmi i projektowanie o ludziach, pamiętając o tym, że Ci potrzebują środowiska do życia i przeżycia. 


W jaki sposób działania graficzne oparte na plakacie społecznym mogą wpływać na rzeczywistość i ją zmieniać?

Grafika użytkowa to tylko narzędzie, ale jego stosowanie w projektowaniu graficznym plakatu w dowolnej formie: reklamowego, propagandowego, społecznie zaangażowanego ma dość szerokie możliwości — od zarządzania uwagą, przez uświadamianie, uwrażliwianie, irytowanie — generalnie rolą plakatu jest pokazanie, kim się jest. Trafnie ujął to David Ogilvy w kontekście plakatu reklamowego: reklama ma pokazać, kim będę, kiedy będę posiadał reklamowany produkt. I choć osobiście bliżej mi do słów George’a Loisa, który porównał reklamę do trującego gazu — plakat społecznie zaangażowany ma wyrywać ze strefy komfortu, denerwować, zawstydzać, bo często dotyka tematów trudnych. Historia plakatu pokazuje również, że projektowanie graficzne pozwala integrować lub polaryzować całe grupy społeczne. Dobrym przykładem może być plakat „Konstytucja”, zaprojektowany przez Lukę Rayskiego


Jakim kluczem posługiwało się jury wybierając prace na wystawę?

Przede wszystkim debatowaliśmy o nadesłanych plakatach w kategoriach tego, co one komunikacyjnie oferują — jakie tematy poruszają. Dużo mniej istotna była kwestia narzędzi graficznych, bo wyzwanie było skierowane do każdego, więc tutaj poziom graficzny był nierzadko różny. Najbardziej interesowało nas to, czy i co autorzy mają do zakomunikowania tą formą komunikacji.